Op bezoek bij …
Wie: Janet Vlug
Waar: Swammerdamstraat
Sinds wanneer: Sinds eind 2011
We spreken Janet met als directe aanleiding (mede) haar initiatief voor de 4 mei-herdenking in de Swammerdambuurt. Maar laten we bij het begin beginnen.
Al op de basisschool wist Janet, dochter uit een boerengezin in Broek in Waterland, wat ze later wilde gaan doen: werken bij Artsen zonder Grenzen!
Na haar studie en met jarenlange werkervaring als oncologie-verpleegkundige bij het AMC kwam Janet terecht op het Amsterdamse hoofdkantoor van de internationale hulporganisatie. De eerste jaren werd ze fulltime uitgezonden naar het buitenland. De laatste 8 jaar is ze de helft van het jaar in crisisgebieden, vooral in Midden-Afrika: de Democratische Republiek Congo, de Centraal Afrikaanse Republiek, Soedan, Zuid-Soedan, maar ook komt ze in het Midden-Oosten en Azië. Heel impactvol werk.
Ze geeft managementadviezen over het verbeteren van processen en systemen in de ziekenhuizen en traint er het opgeleid personeel. Aangezien personeel vaak zelf moet vluchten vanwege levensgevaarlijke situaties, traint ze ook de lokale bevolking. Enerzijds zwaar en heftig, maar ook heel erg leuk om met die lokale bevolking samen te werken. Janet’s werk vindt plaats in een aaneenschakeling van nood en noodsituaties. Ze heeft er collega’s aan oorlogsgeweld verloren. Tegelijkertijd is het confronterend om te zien dat, ondanks jarenlange inzet en steun aan ziekenhuizen in landen als Congo, structurele vooruitgang vaak wordt belemmerd door bredere omstandigheden en beperkte overheidssteun. En dan is er ook nog zoiets als altijd onderweg zijn: dat is soms ook zwaar. Genoeg redenen om zo langzamerhand een switch te overwegen naar werken in de zorg in Nederland.
Huis
Janet woonde zo’n 10 jaar in de Overamstelstraat, voordat ze haar huidige huis betrok.
Ze liep rond in de buurt en koos haar nieuwe onderkomen allereerst om praktische redenen: de goede bereikbaarheid met tram en metro, de ligging aan de Amstel, vlak bij het Oosterpark, alles in de buurt. Het licht, dat in dit hoekhuis met veel ramen naar binnen stroomt en het uitzicht op de straten en het pleintje zijn heel erg fijn; in de veel donkerder Overamstelstraat bewoonde Janet een achterhuis, met alleen uitzicht op de tuin, een beetje saai.
De begane grond van het pand aan de Swammerdamstraat, gebouwd in 1886, was van 1907 tot 1967 de Kehilas Ja’akow synagoge ofwel de Blasiussjoel, gesticht voor Joden die uit Oost-Europa en Rusland voor pogroms gevlucht waren. Janet’s eigen etage huisvestte een leerlokaal voor joodse jongens. Op het pand is een plaquette aangebracht.
Tijdens de coronajaren voor langere tijd aan huis gekluisterd, kreeg Janet behoefte aan meer connectie met de buurt en de buren, die ze eigenlijk niet goed kende, doordat ze altijd zoveel onderweg was.
Niet vreemd dat ze werd gegrepen door de roerige geschiedenis van haar eigen huis en buurt. Dat de buurt, van Blasiusstraat tot Mauritskade, in de oorlog was leeg geveegd en zo’n 3000 Joodse bewoners waren weggevoerd naar vernietigingskampen, bracht haar op het idee om samen met buurtgenoten de oorlogsslachtoffers te herdenken. Het is belangrijk om te herdenken, vindt ze, al die individuen die zijn verdwenen, ieder met een eigen verhaal, relaties en een plek in de wereld. Alweer vallen de woorden ‘impact maken’.
Het idee ontstond mede doordat Janet in contact kwam met beeldend kunstenaar Ida van der Lee, die het herdenkingsritueel ‘Namen en Nummers’ had ontworpen en vormgegeven in de Oosterparkbuurt. Hierdoor geïnspireerd zette Janet met buurvrouw Anja van Mil Namen en Nummers Swammerdambuurt op.
Inmiddels bestaat het 4 mei-comité uit vier mensen en heeft de herdenking binnenkort voor de zesde keer plaats op het pleintje van de Swammerdamstraat.
Het ritueel is belangrijk. Het ritueel van het herdenken van buurtbewoners, die de Holocaust niet hebben overleefd, omdat zij als Jood zijn vervolgd. Naambordjes van deze vroegere buurtbewoners worden op straat gelegd, de namen worden één voor één uitgesproken.
Er is muziek, er zijn sprekers en er wordt een minuut stilte in acht genomen.
Wil je deelnemen, kijk dan op de website www.namenennummers.nl hoe het precies werkt.
Het stappenplan kan je helpen. De essentie is dat je een persoon uitzoekt om een naambordje voor te maken, bijvoorbeeld iemand die in jouw straat of op jouw eigen adres woonde.
Door archiefonderzoek kom je meer te weten over deze persoon en raak je verbonden met het leven van een Amsterdammer, die je nooit hebt gekend. Wat je te weten bent gekomen upload je op de website, waardoor het digitaal monument Namen en Nummers elk jaar completer wordt en de doden niet vergeten worden.
Archiefonderzoek doe je b.v. op de website van het Stadsarchief, Joods Monument, Geheugen van Oost of Oost-Online.
Verdere informatie kan je vinden op: www.swammerdambuurt-4-mei-herdenking.nl
Meedoen vraagt volgens Janet betrokkenheid en inzet. Soms is het moeilijk om gegevens boven tafel te krijgen, met name van vrouwen en kinderen. Veel persoonlijke informatie is verdwenen en niet iedereen had een foto van zichzelf, hoe iemand er uitzag blijft dus vaak jammer genoeg de vraag.
Buurt
Janet komt graag in de Ysbreeker en zit bij mooi weer op een bankje bij de Hoop. Of ze loopt met een stoeltje onder de arm naar het water.
Over de buurt is ze erg positief, ze vindt het een levendige buurt met veel actieve mensen, veel initiatieven, het Weesperzijdefestival, de leuke ideeën die mensen aandragen voor Oost Begroot. Het enige waar natuurlijk iedereen zich aan stoort is het afval. Ze loopt dan maar af en toe met haar prikstok rond door de straat om wat op te ruimen.
Vereniging
Janet werd 6 jaar geleden lid, na contact met Alfons van Stiphout over de 4 mei-herdenking (lees ook het interview van november 2021 met Alfons zelf, op onze eigen website onder het kopje ‘Verhalen’).
Janet oppert dat het, naast de 4 mei-herdenking, een mooi idee zou kunnen zijn om ook een 5 mei-viering te organiseren. Het hoeft niets groots te zijn, allemaal de vlag uithangen of een samenwerking met de moskee of het Leger des Heils, beide op de Weesperzijde.
Iets positiefs, om de vrijheid te vieren.
Saskia van Gelder
Ernestine Stoop
April 2026